- Siêu âm là một trong những phương pháp thăm khám hình ảnh phổ biến nhất được áp dụng đánh giá tình trạng ổ bụng nói chung (các tạng đặc), có độ chính xác và tin cậy cao. Có thể áp dụng được với mọi đối tượng, không ảnh hưởng đến sức khỏe. Đây là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh nhằm đánh giá các tổn thương, bệnh lí thuộc gan, mật, lách, tụy, hệ tiết niệu, hệ sinh dục, viêm ruột thừa, khối u lớn ở ruột, dịch ổ bung, dịch màng phổi và dịch màng ngoài tim…
Chỉ định cho tất cả các trường hợp nghi ngờ có bệnh lý ở trong ổ bụng, hoặc kiểm tra sức khỏe. Điển hình là các nhóm bệnh lý sau:
- Đau bụng.
- Sờ thấy hoặc nghi ngờ có khối trong ổ bụng.
- Sụt cân, mệt mỏi không rõ nguyên nhân.
- Rối loạn tiêu hóa kéo dài.
- Chấn thương bụng.
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ (không có triệu chứng gì).
- Không có chống chỉ định tuyệt đối với siêu âm.
4.1. Người bệnh
- Nhịn ăn trước 6 giờ (để đánh giá túi mật, đường mật).
- Nhịn tiểu căng.(để đánh giá bàng quang, tử cung, buồng trứng, tiền liệt tuyến).
- Trong điều kiện siêu âm cấp cứu, có thể không cần nhịn ăn hoặc nhịn tiểu. Khi đó sẽ hạn chế đánh giá một số bộ phận.
- Hồ sơ bệnh án đối với bệnh nhân nội trú hoặc kết quả của những lần thăm khám trước đối với bệnh nhân ngoại trú.
4.2. Phương tiện, dụng cụ
- Máy siêu âm, máy in ảnh siêu âm, máy vi tính và máy in kết quả.
- Giấy in ảnh siêu âm, giấy A4.
- Gel siêu âm, găng tay vô khuẩn, khẩu trang, khăn lau cho bệnh nhân...
- Máy điều hòa nhiệt độ, máy hút ẩm...
4.3. Người thực hiện
- Bác sỹ chuyên khoa chẩn đoán hình ảnh hoặc chuyên khoa siêu âm.
- Kỹ thuật viên hoặc điều dưỡng: ghi và trả kết quả cho bệnh nhân.
Bước 1. Chuẩn bị phòng làm việc
Kiểm tra đường điện từ nguồn vào đến các thiết bị máy để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho nhân viên y tế và bệnh nhân.
Bật máy vi tính, máy in kết quả.
Bật máy siêu âm, máy in ảnh siêu âm: để ở chế độ chờ.
Chuẩn bị giường nằm cho bệnh nhân, khăn lau.
Bước 2. Kỹ thuật viên/Điều dưỡng gọi bệnh nhân vào phòng
Đối chiếu: tên, tuổi bệnh nhân với phiếu chỉ định, hồ sơ bệnh án.
Bước 3. Thực hiện kỹ thuật
Tư thế bệnh nhân: nằm ngửa, hai tay đưa cao lên đầu, hai chân duỗi thẳng.
Hỏi bệnh và tiền sử bệnh.
Chọn đầu dò và chỉnh máy sang chương trình siêu âm ổ bụng.
Thoa gel lên vùng bụng.
Thực hiện kỹ thuật siêu âm theo thứ tự để tránh bỏ sót các tạng trong ổ bụng, có thể chuyển tư thế bệnh nhân sang tư thế nằm nghiêng phải, nghiêng trái hoặc nằm sấp để khảo sát tốt hơn gan, lách, thận.
Đọc kết quả.
Dừng máy ở chế độ nghỉ.
Lau đầu dò, đặt đầu dò lên giá đỡ.
Lau sạch gel ở vùng siêu âm.
In ảnh và đọc kết quả.
Mời bệnh nhân ngồi dậy và ra ngoài phòng siêu âm chờ kết quả.
Bước 4. Phân tích và trả kết quả
Tổng hợp các hình ảnh siêu âm thu được để đọc kết quả. Chẩn đoán hoặc định hướng chẩn đoán. Bác sỹ siêu âm cần xem lại kết quả trước khi ký xác nhận.
Giải thích và dặn bệnh nhân cầm kết quả về nơi bác sỹ chỉ định ban đầu.
- Kỹ thuật này không có tai biến.